Hoán Cải Của Thánh Phanxicô

Nếu có người nào bỗng dưng sống đạo đức, sốt sắng, ta liền tự hỏi: Anh này sao vậy? Có chuyện gì khác thường đã xảy ra chăng? Về sự hoán cải cũng thế. Người ta nghĩ rằng hoán cải là một sự can thiệp độc đáo của Thiên Chúa, như một tiếng sét chớp nhoáng, kiểu biến cố Đamát của thánh Phaolô. Lẽ dĩ nhiên, có những biến cố xảy ra đột ngột, chẳng hạn một cái tang, một chuyện gây thất vọng, một cuộc tĩnh tâm… đã làm thay đổi một con người. Nhưng nếu cứ chờ một biến cố như thế, rất có thể ta sẽ không bao giờ hoán cải.

Nhìn vào đời sống của Phanxicô, có những chuyện kỳ lạ. Nhưng khi đi ngược lại giai đoạn khởi đầu, ta thấy Thiên Chúa giống như một nhà giáo dục rất sư phạm, đã can thiệp rất kín đáo. Phanxicô trai trẻ, đầy nhiệt huyết, là một tâm hồn kiêu hãnh, cao thượng và lịch thiệp. Nhưng Phanxicô có hai tật lớn: hướng về những vui thú thế gian và tìm kiếm những điều phù vân; do đó, đời sống thiêng liêng của chàng bị tê liệt. Đức Kitô đến đánh thức chàng bằng một vài kinh nghiệm rất đơn giản, qua đó cho chàng thấy là tất cả những gì chàng theo đuổi đều không đáng kể.

1.- Cơn bệnh: Phanxicô mơ một cuộc sống toàn êm dịu, không cay đắng…, thì đây, chàng bị bệnh nặng. Đây là kinh nghiệm về một sự hồi tâm rất đau xót. Khi bị tù, người ta cũng bị khổ, nhưng dường như không rút ra được kinh nghiệm gì, nếu không phải là kinh nghiệm này: cứ kiên nhẫn, là mọi sự sẽ qua. Còn ở đây, Phanxicô cảm thấy mạng sống mình bị đe dọa, chàng hồi tâm (x. 1 Cel 3).

- Cơn bệnh làm lệch hướng đời: Phanxicô tưởng không thể sống mà không có những công việc hằng ngày pha với những cuộc vui. Thình lình chàng bị bệnh nặng: cuộc đời chàng bị tước mất mọi sự, tất cả những gì là dịu ngọt không còn nữa. Chàng đau đớn vì nhận ra rằng thế gian không chờ chàng, nó vẫn cứ xoay vần, chàng đã bị đẩy ra bên lề, đã bị “tách khỏi thế gian” mà không hề muốn. Trước đây, chàng không muốn đưa đau khổ vào trong thế giới của chàng, nay đau khổ đẩy chàng ra khỏi thế giới của loài người.

- Cơn bệnh đưa Phanxicô trở lại với chính mình: Sống theo lạc thú, tưởng là triển nở, thật ra là quên mất chính mình. Còn đau khổ, vì có liên hệ tới cái chết, nó lôi ta trở về với bản thân: Phanxicô thấy mình có một cuộc sống nội tâm mà lúc nào chàng cũng có thể làm cho sống lại, nhưng lâu này chàng lại lơ là.

Lúc này, Phanxicô nghĩ tới những chuyện lạ thường, mới mẻ. Kinh nghiệm hồi tâm này rất quan trọng đối với giai đoạn khởi đầu cuộc đời hoán cải của Phanxicô. Sau này, chàng sẽ càng đi sâu vào trong tĩnh mạc, vào những nơi hoang vắng.

- Cơn bệnh làm cho Phanxicô cảm thấy khắc khoải: Đây là một kinh nghiệm rất khó chịu, Phanxicô cảm thấy khắc khoải vì thấy đời mình bị cái chết đe dọa sớm quá, thấy đời mình vô nghĩa, thấy tương lai không được dành cho mình; chàng cảm thấy như vấp phải một bức tường.

- Cơn bệnh làm phát sinh sự hối tiếc: Phanxicô thấy rằng lâu nay mình đã phí thì giờ vô ích, thấy mình đã phí cả cuộc đời. Cảm giác bén nhạy là mình đã không làm gì cả, và bây giờ phải làm ngay, Phanxicô sẽ có suốt đời (Đại Truyện 14,1). Chàng sẽ coi thì giờ là quà tặng lớn lao nhất. Khắc khoải vì sắp phải chết, nhưng cũng là khắc khoải vì lâu nay đã sống như người chết ….

2.- Chán chường trước cảnh đẹp Assisi

Nhưng rồi chàng trai đã khỏi bệnh. Chàng vội đi ra cánh đồng, vì muốn tìm lại hạnh phúc đã mất. Cánh đồng Ombria rất đẹp, nhưng Phanxicô không thấy đẹp gì cả (1 Cel 3). Chàng hốt hoảng, không hiểu được mình nữa. Chàng không có lý gì để không vui sướng: cảnh đẹp, mặt trời chói chan, làn gió nhẹ… Không có gì gây trở ngại. Thế mà chàng chẳng thấy hấp dẫn gì cả.

Phanxicô ngạc nhiên, nhìn quanh, tìm cảm xúc ngày xưa, nhưng vẫn không tìm được. Bây giờ mọi sự được dành cho chàng, thì chàng lại thấy mọi sự vuột khỏi tay mình.

- Do đó, Phanxicô phải tự phê phán chính mình (1 Cel 4). Các thọ tạo đẹp như thế, vẫn là như thế, nhưng chính chàng thì không còn như thế nữa. Ngày xưa, các thọ tạo này không cho chàng đủ; nay chúng chẳng cho chàng cái gì cả. Chàng chỉ thấy trong lòng một khoảng trống không và thấy thọ tạo là hư-không.

- Từ đó Phanxicô đi tới thái độ tự khinh mình: Chàng trở về nhà trong tâm trạng đó. Chàng đã cứ tưởng mình chỉ cần đứng trước những gì mình yêu thích là yêu được, đứng trước những gì mình ham muốn là hạnh phúc ngay. Bởi vì lâu nay tôi không mong ước gì hơn là thú vui, tôi tưởng không có gì hơn. Bây giờ Phanxicô mới biết.

3.- Cuộc chiến hụt: đào thoát

Sau đó, Phanxicô trở lại với công việc làm ăn, và xây dựng công danh. Dĩ nhiên, cuộc hoán cải đâu phải hoàn tất một sớm một chiều? Chàng lại thành công trong công việc buôn bán (1 Cel 4), lại mơ những thành công thế gian, lại sống trong nhung lụa (Đại Truyện 4,1).

- Nhưng có một chuyện mới: Phanxicô không muốn sống tầm thường; chàng mơ làm hiệp sĩ. Rõ ràng chàng muốn dứt với một cuộc sống dễ dãi. Thế gian sẽ không còn là một quang cảnh cho chàng thưởng thức nữa, nhưng từ nay sẽ là một sân khấu để chàng lập những kỳ công. Chàng như lật ngược các vai trò. Từ nay, sẽ không là người thừa tự của người cha trần thế, là ông Bênađônê, nhưng tự lập và đạt những thành tích vẻ vang. Phanxicô muốn đạt được những danh hiệu riêng cho mình: tự tạo cuộc đời, tự xây dựng công danh bằng cách vượt qua các trở ngại. Chàng ra trận.

- Đây có vẻ là một sự thay đổi tốt trong lối sống: Trong thực tế, Phanxicô vẫn đang tìm cách tránh thoát bàn tay Chúa. Chàng muốn tự tạo, tự lập, không phó mình cho Chúa, không muốn mở lòng ra. Do đó đây chưa phải là một cuộc “vượt qua”, mà là một cuộc đào thoát. Cũng vì thế, Phanxicô lại kẹt vào trong đó; chàng cứ loay hoay với ý định thực hiện những giấc mộng lớn, chờ đợi một biến cố nào đó tới trấn an mình.

- Chúa cho chàng mơ thấy một lâu đài với các vũ khí mang hình thánh giá: Ta tưởng Chúa sẽ chận bước Phanxicô, nào ngờ Người lại làm cho các khát vọng của chàng nên mạnh thêm. Nhưng khi sắp lên đường, Phanxicô lại thấy buồn chán.

***

Chính những sự kiện tầm thường trong đời sống hằng ngày lại rất quan trọng đối với chúng ta: một cơn bệnh bắt ta ngưng sinh hoạt và đưa vào tĩnh lặng, tới độ ta không chịu nổi vì khám phá một chỗ trống trong lòng; một chuyến du ngoạn, một cuộn phim ta tưởng hay đẹp, nhưng lại làm ta thất vọng; một bức thư của một người bạn hay chuyến đi thăm một người bà con, tuyệt vời lắm, nhưng không thỏa mãn ta; sự tận tụy trong công việc hay niềm hăng say làm việc, nhưng thật ra chỉ là một sự trốn tránh hay tìm quên những đòi hỏi thâm sâu hơn.

Ai lại không có lần cảm thấy cần được một người bạn hay một người cố vấn xác minh cho mình một nẻo đường mà đến nay mình vẫn thấy có gì đó không trong sáng. Họ khuyến khích ta đi theo những gì ta đã nói với họ, nhưng ngay khi đó ta cảm thấy bất an. Nhưng còn Chúa, Người gọi ta tỉnh dậy cách kín đáo và tế nhị, nên ta phải rất chú ý, phải biết tìm về tĩnh lặng. Chúa không xô đẩy vội vàng, mà chỉ dùng những sự kiện tầm thường của cuộc sống mà đánh thức ta.

Phanxicô đã biết lưu ý. Với những người biết lưu ý, thì không có gì là tầm thường. Tất cả có thể trở thành một tiếng mời gọi người ta đi sâu lương tâm để hiểu rõ hơn mọi chuyện. Đối với Chúa, không có gì là xoàng xĩnh, tầm thường. Do đó, “ước gì hôm nay các bạn nghe tiếng Chúa… Chớ cứng lòng” (Tv 94).

***

Lạy Thiên Chúa tối cao và vinh hiển,

xin chiếu sáng cõi lòng tăm tối của con.

Xin ban cho con đức tin ngay thẳng,

đức cậy vững vàng và đức mến hoàn hảo.

Lạy Chúa, xin ban cho con được ơn hiểu biết,

để con chu toàn sứ mạng thánh thiện và chân thật Chúa giao phó.

(Kinh đọc trước Thánh giá)

Ghi chú:

1 Cel, 2 Cel: Đây là hai quyển tiểu sử của thánh Phanxicô do thầy Tôma thành Celano viết.

Đại Truyện: Đây là quyển tiểu sử của thánh Phanxicô do thánh Bônaventura viết.

 Lm. FX Vũ Phan Long, OFM

            Nói đến Cha Thánh Phanxicô, chúng ta nghĩ ngày đến hình ảnh của một người cha nhân từ, người thầy mẫu mực, người anh đạo đức, người bạn hiền hòa gần gủi, thân thương, tràn đầy niềm kính ái; Và khi suy ngẫm về sự hoán cải của Người, thì những hiểu biết, những cảm nghiệm của chúng ta chỉ bằng một giọt nước trong một đại dương.

            Đối với Cha Thánh, hoán cải là một ơn Chúa ban để biết từ bỏ mọi vui thú của thế gian, những ích kỷ riêng tư của bản thân, và biết ăn năn, hối hận về những lỗi đã phạm, chấp nhận hình phạt để đền bù; la biết thay đối tâm hồn, thay đổi đời sống bằng việc cầu nguyện liên lỉ để chiến đấu, khắc phục, chế ngự bản thân, quy hướng về Thiên Chúa và đến với người khác với lòng yêu mến Chúa…

            Là con của một thương gia giàu có, lại được phú bẫm với một tâm hồn cao thượng, tế nhị, nhạy cảm; nhưng Phanxicô lại chạy theo danh vọng, thích sống xa hoa, vung vãi bạc tiền để tìm vui với bạn bè khiến đời sống thiêng liêng chết lịm; cụ thể như khi muốn đạt mộng công danh, Phanxicô đã không ngần ngài dùng tiền bạc để mua áo giáp và ngựa chiến để tòng quân.

            Bị bắt ở tù, sau đó được phóng thích vì cơn bệnh ngặt nghèo, Phanxicô đã bắt đầu giai đoạn hồi tâm, Chính Chúa đã gởi những cơn bệnh để đưa Phanxicô trở về với chính mình. Trong tận cùng nỗi đau khi cận kề cái chết, Người mới nhận ra mình đã sống một cuộc sống quá vô nghĩa, phung phí thời gian, phung phí bạc tiền, kiếm tìm những thú vui trần gian, tuy sống nhưng cũng như chết, Người khắc khoải, hối tiếc…

            Sau khi lên đường tòng quân lần thứ nhì, Thiên Chúa lại tìm gặp Phanxicô  trong giấc mơ, khiến Người bối rối, xa lánh bạn bè, trầm lặng, suy tư, cầu nguyện, chờ đợi… Và Thiên Chúa lại đến xua tan bóng tối mây mù, đánh thức tâm hồn cao thượng, khơi lên ngọn lửa đầy nhiệt huyết, hé mở cho Người cánh cửa yêu thương, dìu Phanxicô tiến lên con đường hoán cải bằng cách trao tặng chính Đức Kitô bằng xương, bằng thịt, mang nỗi đau tận cùng của xã hội, lê lết bên đường với tấm thân phong hủi lỡ loét, hôi hám chờ đợi của bố thí.

            Cảm nhận được Đức Kitô nghèo hèn, hiện diện trong người đau khổ và để đáp trả tình yêu cao vời, ngọt ngào ấy, Phanxicô đã ôm hôn người phong hủi ấy bằng một vòng tay trìu mến, với trái tim nồng nàn, chan chứa yêu thương. Đây là điều mà trước kia không bao giờ Phanxicô nghĩ đến vì người rất ghê tởm người phong cùi. Chỉ nghĩ đến họ thôi là Phanxicô đã buồn nôn. Và cũng bắt đầu từ đây, Người ngẩn cao đầu nói không với vật chất, bạc tiền, quên mình, đến với anh em, và luôn xin ơn tha thứ, Người bắt đầu chọn “Tin Mừng làm chuẩn”, và luôn triệt để thực hành Lời Chúa, đích thật là người sống “hoán cải và tin vào Tin Mừng” (Mc 1, 14).

            Cha Thánh Phanxicô đã tiến tới đỉnh trọn lành bằng con đường hoán cải, và hoán cải là biến đổi từ xấu trở nên tốt, là con đường nên thánh. Sức mạnh đã giúp cho Cha Thánh tiến bước là sự cầu nguyện liên lỉ, việc làm thể hiện tâm tinh hoán cải của Người là yêu thương và khiêm hạ, trọn cuộc đời của Cha Thánh không có những việc lớn để phô trương hay khoe khoang, cũng không viễn vông xa vời mà là sự bắt đầu từ chính bản thân mình bằng những việc bé nhỏ nhưng với trọn vẹn yêu thương. Và Thiên Chúa nhân từ hằng yêu người bé mọn, đã cất nhắc Người làm vị Thánh lỗi lạc của cả nhân loại từ xã hội cho đến giáo hội và nhất là của gia đinh Phan Sinh nói riêng.

            Từ ấy đến nay, tám trăm năm đã qua nhưng gương sáng của Cha Thánh vẫn rạng ngời, vẫn tỏa hương trong lòng nhân loại, trong mái nhà Giáo Hội, và tình yêu Thiên Chúa vẫn chan hòa cho những ai biết sống tinh thần hoán cải. Và trong tình yêu bao la chan hòa ấy, Mẹ Giáo Hội đã ưu ái tặng ban cho đại gia đình Phan Sinh một Năm Thánh, chúng ta, những người đã, đang chọn Linh Đạo Phan Sinh làm lối bước về Nhà Chúa hãy ghi lòng hai chữ hoán cải, hãy học và hành theo gương của Cha Thánh mỗi ngày cho đến trọn đời hầu mong xứng đáng với ân huệ Chúa tặng ban.

 T.CT

Khi ra đi rao giảng Tin Mừng Nước Trời, Chúa Giêsu đã bắt đầu kêu gọi: “Hãy hoán cải, vì Nước Trời đã gần bên” (Mt 4,7; x. 3,2).

Chúng ta thường nói tới việc ăn năn đền tội, tức là hối hận về một lỗi phạm và chấp nhận một hình phạt để đền bù. Nhưng danh từ đền tội có ý nghĩa căn bản là hoán cải (tiếng hy lạp: metanoia), la thay đổi hướng lòng, thay đổi con đường.

Cha thánh Phanxicô sau khi trở lại đã rao giảng sự hoán cải cho mọi người (1 Cel 23).  Những anh em đầu tiên đến chia sẻ lối sống của ngài đã mang tên là “Nhóm người sống đời đền tội thành Assisi” (Ba Người Bạn (Bnb), số 17). Nhóm Dòng Ba tiên khởi được gọi là “Dòng Đền Tội” (Ordo de Pœnitentia) hoặc “Anh chị em ăn năn đền tội”. Sự chọn lựa đó gây nên một tiếng vang không nhỏ, vì đối với con người thời đó, con đường đền tội vẫn còn là một cái gì hoàn toàn xa lạ, và bị coi như một chuyện điên rồ (x. Bnb, 39).

Đức giáo hoàng Innôxenxio III, sau khi chấp nhận Bản Luật Phúc Âm của anh em, đã nói: “Anh em hãy ra đi, và xin Chúa ở cùng anh em! Anh em hãy rao giảng sự hoán cai cho mọi người như Chúa sẽ đoái thương soi sáng cho anh em. . .” (1 Cel 33). Và chính Phanxicô cũng đã bảo anh em đi rao giảng sự hoán cải cho mọi người (Luật không sắc dụ (Lksd) 21,3-9; Thư gửi các Anh Phục vụ (TcPv), c. 6).

Chúng ta sẽ xem cha thánh sống đời hoán cải như thế nào, và học hỏi quan niệm của ngài về sự hoán cải.

I.- Cha thánh Phanxicô sống đời hoán cải

A.- Hoán cải là một ân huệ

Đối với cha thánh Phanxicô, hoán cải là một ơn Chúa ban. Ngài viết trong Di chúc (DC): “Chúa đã ban cho tôi, tu sĩ Phanxicô, ơn bắt đầu cuộc đời hoán cải như thế này...” (c.1). Đối với ngài, tất cả là ân huệ: hoán cải là một ơn, cũng như ơn tin vào các nhà thờ (DC, 4), ơn tin vào các linh mục (c. 6), ơn được có những anh em tới chia sẻ lý tưởng của mình (c. 14)...

Theo thánh nhân, chính Chúa đóng vai chủ động và khởi xướng trong cuộc hoán cải cũng như trong mọi khía cạnh khác của đời sống ngài: Chúa đã dẫn ngài đến với người cùi (DC, 2), đã mạc khải cho ngài biết phải sống theo Phúc Am (c. 14), đã mạc khải cho ngài biết phải chào người ta bằng lời này: “Xin Chúa ban bình an cho quí vị” (c. 23).

B.- Hoán cải là bỏ đường tội lỗi

Cha thánh viết tiếp trong Di chúc: Trước khi được ơn bất đầu hoán cải, ngài đã “sống trong tội lỗi” (c. 1).

Điều mà ngài gọi là “tội lỗi”, thường chỉ là việc chạy theo danh vọng, giàu sang, tìm kiếm một nếp sống tiện nghi, xa xỉ, tiêu xài tiền bạc hoang phí, để mua vui với bạn bè. Quả thật, đối với một vị thánh đã đạt tới đỉnh cao của sự thánh thiện, về cuối đời, nhìn lại quá khứ xa xưa, thì thời gian trước khi được ơn trở lại với Chúa quả là một giai đoạn “sống trong tội lỗi”: chỉ mải miết tìm kiếm bản thân và những sự phù vân thế gian. Thật vậy, bản chất sâu xa của tội lỗi nằm ở xu hướng ích kỷ, qui về mình, thay vì qui hướng về Thiên Chúa và qui hướng về người khác với lòng mến Chúa.

C.- Hoán cải là từ bỏ thế gian

Nhưng ơn Chúa đã can thiệp vào trong đoạn đời thanh niên của Phanxicô để đưa chàng đến quyết định rời bỏ thế gian.

1)       Một cơn bệnh

Chúa đã gửi tới cho chàng một cơn bệnh. Nhờ cơ hội này, Phanxicô thay đổi cái nhìn về ngoại cảnh. Chàng bắt đầu chán ngán những cuộc vui chơi, yến tiệc ồn ào (x. 1 Cel 3-4).

            2) Vỡ mộng công danh

Tuy nhiên, sau cơn bệnh đó, Phanxicô vẫn nuôi mộng công danh, vẫn muốn làm hiệp sĩ đi lập chiến công và chiếm được trái tim của một người đẹp. Chính Chúa sẽ dùng tham vọng đó để biến chàng thành một hiẹp sĩ của Người.

a) Trong một giấc chiêm bao, Phanxicô thấy một lầu đài đầy vũ khí có ghi dấu thánh giá, và trong lâu đài ấy lại có một thiếu nữ rất đẹp. Chàng được Chúa cho biết là tất cả những thứ đó sẽ thuộc về chàng và các hiệp sĩ của chàng, nếu chàng dám chấp nhận chiến đấu dưới lá cờ của Chúa Kitô (x. 1 Cel 5; Đại Truyện^[1] 1,3; Bnb 5).

     b) Tại Spôlêtô, Phanxicô nghe tiếng Chúa truyền lệnh cho chàng rời bỏ binh nghiệp, trở về Assisi, để sẵn sàng theo Chúa, vì Chúa cao trọng và giàu sang hơn loài người (x. 2 Cel 6; Đại Truyện 1,3; Bnb 6).

     c) Khi trở lại Assisi, sau bữa tiệc linh đình cuối cùng với bạn bè, Phanxicô được ơn Chúa tác động mạnh mẽ trong lòng, làm cho chàng trầm tư, đến nỗi bạn bè chế riễu chàng rằng chàng đang mơ tới người vợ tương lai (x. 1 Cel 7; Bnb 7).

3) Cuộc gặp gỡ người cùi

Sau những gợi ý gián tiếp và xa xa của Chúa trong tiềm thức và ý thức của Phanxicô, ơn Chúa sẽ biến đổi con người chàng một cách rõ rệt và cụ thể hơn bằng những hành động và những trung gian hữu hình. Sự kiện lịch sử quan trọng và nổi bật nhất đánh dấu cuộc hoán cải của Phanxicô, chính là cuộc gặp gỡ với người cùi, như ngài đã ghi lại trong Di chúc: “Chúa đã dẫn tôi đến với người phung và tôi đã tỏ lòng thương xót họ” (c. 2). Các Truyện ký có kể rõ chi tiết: Phanxicô đã ôm hôn một người cùi dọc đường (x. 1 Cel 17; Đại Truyện 1,5; Bnb 11). Đây là một bước nhảy vọt trong đức ái. Thật vậy, các Truyện ký cho ta biết rằng Phanxicô được Chúa phú bẩm cho tính quảng đại và lòng nhân ái. Nhưng sống theo tính quảng đại bẩm sinh, thì chỉ ở mức độ tầm thường của lòng bác ái. Với cái hôn trao tặng một người cùi, Phanxicô đã vượt từ mức bác ái tầm thường và thông thường qua mức bác ái phi thường mang tính anh hùng, vì lòng mến Chúa. Đó là dấu chỉ lẫy lừng nhất của ơn hoán cải đã làm cho Phanxicô thắng vượt được xu hướng ích kỷ để đến với tha nhân, nhất là những tha nhân nghèo khổ hơn cả, và là hiện thân ưu tiên của Chúa Kitô^[2].

Chính hành động bác ái phi thường đó đánh dấu một biến đổi sâu sắc trong tâm hồn và trong cảm giác của Phanxicô, đến nỗi sau này thánh nhân có thể viết: “Điều đối với tôi trước kia là ghê tởm, đã trở thành dịu ngọt cho tôi trong tâm hồn cũng như ngoài thể xác” (DC 3). Sự dịu ngọt cho tâm hồn đó chắc chắn phát xuất từ Thiên Chúa, là Đấng có bản chất là Tình Yêu (1 Ga 4,16; Thư gửi các tín hữu bản II (TTh II), c. 87).    

            4) Gặp gỡ Chúa Kitô chịa đóng đinh

Hành vi bác ái phi thường đối với người cùi đã đánh dấu một bước tiến quyết liệt trong cuộc hoán cải của Phanxicô: đem ngài trở lại trực tiếp với tha nhân, và gián tiếp với Chúa Kitô đau khổ và khiêm hạ. Nhưng Chúa Thánh Thần còn tiếp tục tác động để đẩy Phanxicô tiến xa hơn nữa: Phanxicô sẽ được gặp Chúa Kitô một cách gần gũi, trực tiếp hơn.

a) Trong nơi cô tịch: Theo thánh Bônaventura, Phanxicô, sau khi hôn người cùi, đã thích tìm vào nơi cô tịch để cầu nguyện. Chính trong một lúc cầu nguyện như thế, ngài được thấy Chúa Kitô-chịu-đóng-đinh hiện ra với ngài. Từ đó, hình ảnh Đấng chịu nạn được in sâu vào lòng ngài cho đến chết (Đại Truyện 1,5).  

b) Trong nhà thờ Thánh Đamianô: Cuộc gặp gỡ này đã làm sáng tỏ sứ mệnh của Phanxicô là phải trùng tu Nhà Chúa, nghĩa là cuối cùng, trùng tu Giáo hội (x. 2 Cel 11; 204;  Đại Truyện 2,1; Bnb 13).

            5) Gặp Chúa Kitô trong các linh mục và trong lời Phúc Am

Mục đích của hoán cải là để bước theo Chúa Kitô, một Chúa Kitô nghèo khó, và hạ mình phục vụ mọi người. Để biết và theo Chúa Kitô cách chắc chắn, Phanxicô phải tìm gặp Người trong Giáo hôi, cụ thể hơn, trong các bí tích (Bí tích Thánh Thể: Huấn ngôn 1), trong Lời Chúa (DC 14-16), và trong các thừa tác viên có phận sự ban phát các bí tích và hướng dẫn Dân Chúa (DC 8-9.13).

D.-Kết luận

Nhìn vào gương cha thánh Phanxicô, chúng ta thấy rằng:

- Sự hoán cải của ngài không phải là một hành động riêng rẽ và mau lẹ, nhưng là cả một quá trình.

- Ơn hoán cải Chúa ban cho ngài không phải chỉ là một hiện sủng, nhưng còn là một thường sủng.

- Việc ngài từ bỏ thế gian (DC 3) không phải chỉ là hành động rời bỏ cha mẹ, anh em và bạn bè vui chơi trước đây, và từ bỏ của cải, danh vọng, để bước vào một nếp sống mới. Nhưng ngài đã được Chúa dẫn đưa dần dà qua một quá trình gồm nhiều biến cố khác nhau, làm cho ngài thấm thía kinh nghiệm đời và khám phá ra các khía cạnh phong phú của sứ mạng và của lý tưởng. Nhìn theo một phương diện hữu hình nào đó, ngài đã rời bỏ thế gian, nhưng ngài vẫn hoạt động trong thế gian, để cứu thế gian. Nhưng dù ở trong thế gian, ngài vẫn không thuộc về thế gian (x. Ga 17,14-18), vì đã từ khước tinh thần thế gian, và ngài vẫn phải chiến đấu liên lỉ chống lại tinh thần ấy, bằng những cố gắng tích cực để sống theo Phúc An. Chính ngài sẽ viết trong Bản Luật 1221 của Anh Em Hèn Mọn: “Bây giờ, sau khi đã từ bỏ thế gian, chúng ta chỉ có một việc phải làm là tuân theo thánh ý Chúa và làm đẹp lòng Người” (Lksd 22,9).

            II.- Quan niệm của cha thánh Phanxicô về sự hoán cải

A.- Cái nhìn của Phanxicô về thân phận con người

1) Chương trình tạo dựng

Con người được Thiên Chúa tạo dựng cách rất cao quí: theo hình ảnh Con yêu dấu của Người (x. Hn 5,1).

2) Sự sa ngã

Nhưng con người đã sa ngã vì tội lỗi mình. Tuy nhìn nhận có sự xúi giục của Satan (x. Hn 2,4), cha thánh vẫn nhấn mạnh đến trách nhiệm của con người: chính xác thịt chủ động chống lại Thiên Chúa (Hn 10).

3) Tình trạng sa đọa

Sau khi phạm tội, loài người đã trở thành nô lệ của tội lỗi (x. Ga 8,34) và ra khốn nạn (Lksd 22,6). Cha thánh khẳng định: “Chúng ta hãy biết chắc chắn rằng chúng ta chỉ có nết xấu và tội lỗi” (Lksd 17,8; x. Rm 7,18).

4) Ơn cứu độ

Con người bị nô lệ tội lỗi, không thể làm được điều gì lành (x. Hn 8,2) và không thể tự giải thoát được (x. Rm 7,24). Bởi vậy cần có sự can thiệp của Thiên Chúa. Sự can thiệp đó đã xảy ra trong việc Ngôi Lời nhập thể để mạc khải Chúa Cha (TTh II 4-5; Hn 1; Lksd 23,5-6), và nhất là trong việc Người chết trên thập giá để cứu chuộc chúng ta (Hn 6,1; TTh II 6-15; Lksd 23,6).

5) Tác dụng của ơn cứu độ

Chúa Kitô đã thực hiện việc cứu độ, để giải thoát chúng ta khỏi ách thống trị của “luật sự tội và sự chết” (Rm 8,2) và khỏi ách thống trị của “tinh thần xác thịt”. Nhưng sự cứu độ này còn phải được Chúa Thánh Thần ứng dụng vào trong  đời sống mỗi người.

Dựa theo Hn 8,1-2, cha thánh cho ta hiểu: Chính Chúa Thánh Thần hoán cải lòng chúng ta bằng cách làm cho chúng ta tin vào Đức Giêsu là Chúa cứu thế và làm cho chúng ta có khả năng làm sự lành và sống thánh thiện.

            B.- Quan niệm của cha thánh về sự hoán cải

1) Tại sao phải hoán cải?

Tại vì, sau khi Ađam nghe theo ma quỉ xúi giục mà phạm tội bất tuân (x. Hn 2), thì mọi người chỉ có nết xấu và tội lỗi (x. Lksd 17,7), mọi người đều bị chi phối bởi “tinh thần xác thịt” (x. Lksd 17,11-12), “coi phạm tội là điều êm dịu, còn phụng sự Thiên Chúa thì thật khó nhọc” (T ThII 69). Con người xác thịt đã trở nên bất lực, đã không làm được điều gì lành (Hn 8,2), mà lại còn luôn luôn chống nghịch với mọi điều lành (x. Hn 12,2). Vì có tinh thần xác thịt ngự trị, nên cõi lòng con người trở nên tối tăm và chai đá (Hn 1,14-15), từ đó phát xuất ra mọi thứ tội lỗi và đam mê (T Th II 37.69) làm cho con người thành nô lệ thế gian, xác thịt và ma quỉ (T Th II 65-66). Chính cõi lòng xấu xa đó phải thay đổi tận gốc rễ.

2) Nhờ đâu mà hoán cải?

Câu trả lời của cha thánh Phanxicô rất đơn giản: Nhờ sức mạnh của Tinh Thần Chúa, con người mới có thể hoán cải được tâm hồn.

Do đó, thánh nhân đã khuyên anh em: “Trên hết mọi sự, anh em phải ao ước được Tinh Thần Chúa và tác động thánh của Người” (L 10,9), vì chính Chúa Thánh Thần hoán cải lòng chúng ta, bằng cách thanh luyện, soi sáng và nung nấu nội tâm chúng ta (x. Kinh “Lạy Thiên Chúa toàn năng vĩnh cửu” trong Thư gửi toàn Dòng (T TD) 50-52). Người giúp chúng ta từ bỏ tội lỗi và thế gian (x. DC 1-3) để bước theo vết chân Đức Giêsu Kitô. 

Cha thánh gọicách tổng quát đời sống hoán cải đó của người Phan sinh là cuộc “bước đi trong Thần Khí” (Lksd 5,4-5) hay là “phục tùng Thần Khí” (x. Kinh “Kinh mừng các Nhân đức” (K Nđ), 15). 

3) Ý nghĩa phượng tự của hoán cải

Như vậy, theo cha thánh Phanxicô, hoán cải là chế ngự xác thịt (x. Lksd 17,14) để bắt thân xác vâng lời Thần Khí và vâng lời anh em (x. K Nđ 15). Và vì cần có Thần Khí giúp ta trong việc này, nên cha thánh khuyên chúng ta phải ước ao, nghĩa là cầu nguyện, cho có được Tinh Thần Chúa và tác động thánh của Người (L 10,9; x. Lc 11,13). Liền trước và sau lời khuyên trọng tâm đó của Luật Dòng Anh Em Hèn Mọn, cha thánh đề cập đến hai khía cạnh của đời sống hoán cải:

- Khía cạnh tiêu cực: “Anh em hẵy tránh mọi hình thức kiêu ngạo, huênh hoang, ganh tị, tham lam, bận tâm và lo lắng việc đời, nói xấu và cằn nhằn” (L 10,7). Đó là khổ chế, tự chế và từ bỏ trong đời sống hoán cải: Phải từ bỏ tất cả mọi trở ngại cho suy tư và hành động mới:

* thế gian (gia đình, danh vọng: mộng hiệp sĩ. . .),

            * tội lỗi, đam mê dục vọng (x. Hn 5,3),

            * nhất là ý riêng (x. Hn 2).

- Khía cạnh tích cực: Nhờ tác động thánh của Thần Linh Chúa, anh em sẽ cầu nguyện cùng Chúa luôn luôn với tâm hồn trong sạch”, sẽ có lòng “khiêm nhường, nhẫn nhục trong khi bị bách hại và đau ốm”, sẽ “yêu mến những kẻ bách hại, khiển trách và buộc tội” anh em (L 10,9-10).

Tóm lại, chương trình hành động cụ thể của đời sống hoán cải gồm hai việc chính:

(1) chế ngự xác thịt,

(2) và cầu nguyện cho được Tinh Thần Chúa.

Trong Luật Dòng cũng như trong chính đời sống của ngài, cha thánh Phanxicô đã kết hợp hài hòa hai mặt ấy lại với nhau thành như việc phượng tự mà người Phan sinh phải dâng lên Thiên Chúa (x. L 3; Lksd 3). Thật vậy, phượng tự ki-tô giáo không phải chỉ có cầu nguyện, nhưng gồm mọi sinh hoạt của con người, với linh hồn và thân xác trong sự duy nhất của ngôi vị, khi các sinh hoạt đó xảy ra dưới tác động của Tinh Thần Chúa. Do đó, thân xác phải ăn khớp hài hòa với linh hồn trong quyết tâm hoán cải, nghĩa là toàn diện con người phải vâng lời Thần Linh Chúa.

Thánh Phaolô cũng hiểu phượng tự theo nghĩa bao quát đó khi ngài khuyên: “Anh em hãy dâng hiến thân mình anh em làm lễ tế sống động, thánh thiện, đẹp lòng Thiên Chúa. Đó là sự thờ phượng thiêng liêng của anh em” (Rm 12,1).

Để trở nên hy tế thiêng liêng, than xác chúng ta phải qua lửa thanh luyện của khổ chế, gồm những việc ăn chay, hãm mình, nhằm làm cho con người chúng ta trở nên thuấn thục, dễ dạy đối với tác động của Thần Khí, thấm nhuần và chan hòa Tinh Thần Chúa, đến nỗi chính thân xác chúng ta thực sự trở nên “đền thờ của Chúa Thánh Thần” (1 Cr 6,19-20).

C.- Kết luận

     Sống hoán cải như thế, người Phan sinh sẽ đi đến chỗ yêu Chúa trên hết mọi sự, nhận Chúa làm nguồn hạnh phúc độc nhất của mình. Cứ xem các Kinh mà thánh Phanxicô đã dùng, thì ta thấy thật sự đã nhận Chúa làm nguồn hạnh phúc duy nhất: Kinh Tung hô đọc vào mọi Giờ Kinh; Lời mời gọi ngợi khen Thiên Chúa; nhất là Kinh Ngợi khen Thiên Chúa tối cao. Cũng vì thế, truyền thống dân gian đã gán cho ngài một lời kinh rất đẹp: “Lạy Thiên Chúa, xin thu hút lòng con” (Absorbeat):

            Lạy Chúa,

            xin thu hút lòng con

            khỏi đam mê mọi sự trên đời,

            thu hút bằng tình yêu nóng bỏng

            và ngọt ngào của Chúa,

            để con chết vì say mê mối tình của Chúa,

            như chính Chúa đã vui lòng chết

            vì say mê mối tình của con.

Chúng ta ghi nhận là Phanxicô sống hết sức khổ hạnh với mình, nhưng lại rất mềm giẻo với anh em: ngài đã ân cần khuyến cáo thánh Clara và các bạn đầu tiên của mình không được thái quá trong việc hành xác (2 Cel 21, 22). Ngài thường xuyên dạy anh em phải cung ứng đầy đủ nhu cầu thể xác, sao cho nó khỏi viện cớ để nổi loạn hay bất mãn. Còn ngài, ngài đã lao mình vào cuộc chiến với bản thân bằng một ý chí quyết liệt, đến nỗi vào cuối đời, ngài cảm thấy cần phải xin lỗi “Anh Lừa” (thể xác) vì đã quá mạnh tay với anh. Anh Tôma Xêlanô ghi nhận đây là trường hợp duy nhất mà “hành động và lời nói của cha thánh đã không ăn khớp với nhau” (2 Cel 129).

Qua cuộc sống đền tội bên trong lẫn bên ngoài, Phanxicô đã thực thi hầu như trọn vẹn những yêu sách của “các Mối Phúc chí ái” chính ngài đã công bố theo sau Phúc Am (x. Hn 13,26.28), ngài đã dâng hiến mạng sống mình để cứu độ các tội nhân, là đối tượng vẫn làm cho ngài phải băn khoăn thao thức. Kết quả là thánh nhân đã khắc phục được bản thân và thực hiện được một sự duy nhất nội tâm tuyệt hảo (E. Longpré).

FX Long, ofm

            Áo Nâu, Anh thân yêu

            Năm 1998, em có theo con em đi vùng sâu vùng xa trong chiến dịch “Mùa Hè Xanh” của các sinh viên. Khi đến nơi, vốn là “mít ướt”, em khóc hết nước mắt: Một vùng tối tăm đìu hiu không điện không nước; con người ở đây trông ốm gầy, lem luốc làm sao!  Trẻ em và cả người lớn đa số đều không biết chữ. Em đã cùng với các con giúp họ học chữ; cầm tay họ nắn nót vẽ những đường thẳng đường cong để hiện hình những ký tự i, t, rồi o, a...

            Ngoài các công việc ấy, sinh viên còn mang theo lương thực khô và thuốc thông dụng hằng ngày để cứu trợ bà con.

            Khi đã hết thời gian để trở về, em lại gặp một cụ bà tâm sự: Bà sinh được 4 người con, chồng mất sớm, bà tần tảo nuôi con trong cảnh nghèo khổ, rồi cũng dựng vợ gả chồng cho cả 4; tuy đám cưới sơ sài, bà để lại cho con chỉ là vài món lặt vặt ai cũng có thể kiếm được. Thế rồi đến hôm nay cụ đã già, bệnh hoạn, chẳng có người con nào nhìn bà cụ cả, chúng lý luận rằng hồi đó cưới hỏi, bà chẳng cho gì cả...

            Cuộc đời trớ trêu! Nghe xong, em run cả người. Trong lúc xúc động, phản ứng tự nhiên, điều em suy nghĩ đầu tiên chỉ là làm gì đó để an ủi cụ bà. Thế là em vội vàng nhận cụ bà làm mẹ nuôi. Bông nảy ra trong em một mơ ước là mọi người sẽ có trách nhiệm đối với người thân và đồng loại! Em thầm hứa sẽ cố gắng bù đắp cho cụ bà phần nào những thiếu hụt do hành vi của các người con bất hiếu của bà.

            Niềm vui “cho đi” vừa mới kịp tới, thì cũng lúc ấy em cảm thấy lo âu: Bà theo chân em về nhà, trong lòng em hình dung ra được những khó khăn của bài toán, nào chồng nào con, nào kinh tế! Làm sao tìm cho ra đáp án? Nhưng trong lòng vẫn thương cụ bà, và với niềm trông cậy vào sự an bài của Chúa, nên đi thì cứ đi. May mắn thay, về tới Saigon, em lại gặp một Sơ Nữ Tử Bác Ái mà em được quen từ thời còn đi học. Sơ đã sẵn sàng nhận đưa cụ bà vào viện dưỡng lão: Chúa đã an bài và tiếp sức!

            Thế rồi từ đó, trong hoàn cảnh kinh tế ngày càng suy sụp, nhu cầu chi tiêu ngày càng đòi hỏi cấp bách hơn, cuộc sống đè nặng trên vai một người mẹ, một người vợ, một người tông đồ... và rồi em quyên bẵng không bao giờ nghĩ đến cụ bà nữa. Tuy nhiên lời ước mơ thời ấy thì vẫn vang vẳng trong tâm tư...

            Mới đây, em gặp lại bà Sơ đã từng giúp cụ bà, thông tin cho em hay biết rằng cụ bà đã nhập Giáo Hội, sau đó đã từ trần trong bình an. Vấn nạn và cũng là mơ ước của em thời ấy lại sống dậy mãnh liệt hơn trong em. Tại sao có nhiều người giàu có, chi tiêu phung phí, mà không chút mảy may thương những người đói nghèo đơn côi. Tại sao bên cạnh cái gọi là kinh tế tăng trưởng vượt bực, bên cạnh cái gọi là tiến bộ trong việc xoá đói giảm nghèo lại còn vô số những người bị bỏ rơi! Tại sao có bao nhiêu sân gôn, bao nhiêu khách sạn 5 sao, siêu sao, bao nhiêu khu nhà lầu cao sân rộng, bao hiêu là khu gia cư, bao nhiêu biệt thự tư nhân giá lên đến một vài tỉ đồng, mà vẫn nhan nhản những người bò lê lết giữa đường, kiếm chút không gian của cuộc sống. Tại sao có những bữa tiệc mà khẩu phần lên tới hàng triệu đồng, trong khi chỉ một vài ngàn đồng thôi là giúp cho một em bé có một mẩu niềm vui! Tại sao có hàng ngàn hàng vạn những ngôi nhà tình thương, mái ấm tình thương, mà vẫn còn những em bé không ai nhìn nhận, lang thang đây đó, như những sinh vật lạ lùng ngoài hành tinh để ngơ ngác nhìn người qua lại! Tại sao còn những con người lợi dụng những bệnh nhân, lợi dụng những em bé tật nguyền để làm tiền trên lòng thương xót của tha nhân ! Rêu rao làm gì những thành quả của con người gian dối, để rồi sự thật vẫn bị nhốt vào bóng tối tử thần...

            Nhớ về cuộc đời Cha Thánh Phanxicô, khi đang sống trong nhung lụa, đang sống như hoàng tử, như “Anh Đại” của cả một đám bạn bè, Ngài lại từ bỏ để tìm cái nghèo, NGHÈO thánh thiêng, tìm BÀ CHÚA NGHÈO, sẵn sàng đến cùng chung chia cuộc sống với đám người ăn mày, nhận một người ăn xin làm cha nuôi, trong khi đó thì những con cái Ngài, những người đã khấn hứa, những người quyết tâm theo cách thức của Ngài để bước theo vết chân Con Chúa lại lo tìm tiền tài danh vọng, bỏ qua nhiều cơ hội thực thi tình yêu thương.

            Anh ạ. Những ai có lương tâm, những ai là con người nhân bản thì ai cũng có mơ ước ấy, Nhưng mơ ước ấy có đạt được hay không? 

 Agnès Kim Gương

Lúc 10 giờ 10 sáng ngày 22 tháng 02, 2009, giáo hội Công Giáo toàn cầu “đã mất” một vị Hồng Y trung thành và thánh thiện, giáo hội Việt Nam đã mất một vị “cha già” nhân từ và khả kính, riêng những anh chị Phan Sinh Tại Thế Việt Nam cũng phải chia tay với người “anh rất kính ái của mình” là Đức Cố Hồng Y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng, SFO.

Thật vậy, theo lời của linh mục FX Vũ Phan Long, OFM cho biết: “Trong những dịp gặp ĐHY Phạm Đình Tụng tại Hà Nội, khi tôi ra đó dạy cho Đại Chủng Viện, ĐHY cũng tự nhận mình là "người của nhà Dòng", vì ngài là một thành viên trong Dòng Phan Sinh Tại Thế; nhưng tôi chẳng còn nhớ là ngài đã gia nhập Dòng Ba từ khi nào.” Ngoài ra, trong quyển "Tỉnh Dòng Anh Em Hèn Mọn Việt Nam - Lược Khảo Lịch Sử" (Tập 3), khi đề cập đến Huynh đệ đoàn Phan Sinh Tại Thế Thánh Antôn xứ Hàm Long, Hà Nội, ở trang 131, cha Antôn Maria Trần Phổ, OFM, viết như sau: "Đặc điểm của đoàn là có các linh mục cũng là Dòng Ba hướng dẫn. Sau khi cha Trịnh Như Khuê, SFO được thăng Tổng Giám mục Hà Nội và sau đó vinh thăng Hồng Y, cha Phạm Đình Tụng cũng là Dòng Ba, (tức Dòng Phan Sinh Tại Thế) thay thế ngài hướng dẫn cho đoàn. Cha Phạm Đình Tụng sau cũng được vinh thăng Giám Mục giáo phận Bắc Ninh, sau này được vinh thăng Tổng Gíam mục Hà Nội và Hồng Y." Thật vậy, tuy là một linh mục, giám mục, tổng giám mục, và sau này là hồng y, nhưng ngài vẫn luôn nhìn nhận mình là một thành phần trong Dòng Phan Sinh Tại Thế, ngài đã sống, và phục vụ như một người Phan Sinh Tại Thế đích thật.

Giờ đây, khi đọc đến những dòng chữ này, và với niềm tin tưởng vào Chúa Kitô Phục Sinh, và trong tinh thần huynh đệ Phan Sinh, chúng ta vui mừng cảm tạ Thiên Chúa Từ Nhân đã thương nhận linh hồn Phaolô Giuse trở về với Ngài, và cùng tin tưởng rằng “người anh Hồng Y” ấy đang cầu nguyện cho hội dòng của chúng ta cách đặc biệt như xưa kia ngài đã dìu dắt những người Phan Sinh Tại Thế ở Hàm Long, Hà Nội, Việt Nam qua mọi biến cố của xã hội trong thời đại của ngài.

Thật là một vinh dự cho hội dòng của chúng ta khi có một “người anh trong dòng” như Đức Hồng Y Phạm Định Tụng, SFO; giờ đây chúng ta cùng hiệp ý cầu nguyện cho ngài: Chúng con cậy vì Danh Chúa Nhân Từ, cho linh hồn Phaolô Giuse được lên chốn nghỉ ngơi, hằng xem thấy mặt Đức Chúa Trời Sáng Lán vui vẻ vô cùng. Amen

 BBT

            Chúng tôi là hàng xóm của nhau đã gần 40 năm, chị lớn hơn tôi vài tuổi, và trong cái nhìn của mọi người thì chị không có gì gọi là, nhưng tôi lại thấy ưu điểm của chị rất lớn: hiền hậu, cần mẫn, vâng phục, chăm lo gia đình vẹn tròn, với họ đạo chị luôn chu toàn bổn phận, và trong huynh đệ đoàn, dù chị là người đi trước, là bậc hiền tỷ của tôi nhưng chị luôn vâng phục dù tôi còn rất nhiều điều thiếu sót…

            Thuở ấy chị là huynh trưởng và tôi là thiếu nhi; chị bên ca đoàn giới trẻ thì tôi ở ca đoàn thiếu nhi. Khi đủ tuổi bước vào giới trẻ, tôi và chị cùng ngồi chung một ca đoàn. Khi tôi là Người Phục Vụ giới trẻ thì chị làm việc trong hội đồng giáo xứ, ngày chị tập làm người Phan Sinh, tôi đứng ở hàng ghế giáo dân để cầu nguyện cho chị, năm năm sau, hai chị em cùng đồng hành theo Đấng Áo Nâu. Mười lăm năm sau hai chị em đồng Vĩnh Khấn, thề hứa sẽ tuân giữ Lời Chúa theo tinh thần Phan Sinh đến trọn đời.

            Cuộc sống có nhiều thay đổi và có lắm điều nghĩ suy, họ đạo lại có quá nhiều sóng gió và giông bão làm cho những mối hận thù, ganh tỵ dấy lên mạnh mẽ trong lòng con người làm cho huynh đệ đoàn tan rã… Khi huynh đệ đoàn tái sum họp thì chị lại vì cơm áo gạo tiền mà phải đi làm xa lắc xa lơ thỉnh thoảng mới được về thăm nhà, đôi khi chị em được gặp nhau nơi nhà thờ, tặng nhau nụ cười, cho nhau dăm lời thăm hỏi, tặng nhau chút thân tình, những lúc như vậy, tôi cảm thấy rất bình thường; Và cứ thế, thời gian cứ bình thản trôi qua…

            Một hôm nọ, tôi được tin chị bị bệnh hiểm nghèo ở giai đoạn cuối, hơi ngỡ ngàng vì từ xưa tới giờ chị là người rất khỏe mạnh. Lòng bối rối, tôi vội vả đến thăm chị, người thân của chị cho biết chị bị bệnh đúng như những gì tôi đã nghe; nỗi buồn đau bỗng đâu ùa tới vây kín tâm trí, thương chị đến se sắt lòng…

            Gia đình chị rất đơn chiếc nên tôi thường xuyên tới lui thăm viếng, phụ giúp lặt vặt cho chị, nhìn chị mỗi ngày một héo hon, tàn tạ lòng tôi đau buốt. Điều đặc biệt là trong khi mọi người thân chuẩn bị tinh thần để lo hậu sự cho chị thì cứ vô tư như thiên thần, chị không hề bận tâm đến phút vĩnh biệt gian trần đã cận kề; chị cứ mong cho mau hết bệnh để trở lại phục vụ họ đạo, phục vụ những người mà chị yêu mến.

            Ngày 11 tháng 2 vừa qua, tôi nhắc chị kính nhớ ngày lễ kình Đức Mẹ Lộ Đức, tôi vừa dứt lời thì chị cất giọng hát: “Lạy Mẹ Maria Mẹ Thiên Chúa, Mẹ đồng trinh…” tôi vỗ tay nhè nhẹ, nhịp nhàng theo lời hát của chị và cùng hát với chị, nhưng chỉ hát được vài chữ thì cổ họng của tôi nghẹn cứng, mắt tôi nhòa lệ, tôi cố gắng để không bật thành tiếng trước mặt chị… ba ngày sau chị nhẹ nhàng thanh thản trút hơi thở cuối cùng mà về với Chúa.

            Những ngày lo hậu sự cho chị, lòng tôi rối bời, đầu óc trống rỗng, quên trước, quên sau, tâm trí như bị phân tán và mắt tôi thì ráo hoảnh, tôi không biết tại sao như vậy; Nhưng ngày tiễn chị về nơi an nghĩ, dù cố gắng hết sức để giữ thái độ bình thường trước mọi người nhưng tâm trí tôi lại bị xao động, tâm hồn tôi như mặt nước bị sóng ngầm chực hờ nổi dậy. Khi cách cửa lò hỏa táng khép lại, mọi người quay lưng ra về, còn lại một mình, bất chợt tôi bật khóc như trẻ thơ bị mẹ đánh, khóc không kìm được… Ừ! Bây giờ tôi mới hiểu lý do tại sao tôi cứ bối rối, bồi hồi, lòng dạ nặng nề, xốn xang. Thì ra trái tim tôi đang bị thương tích vì sự ra đi của chị, tinh thần tôi hụt hẫng vì mất chị, mấy mươi năm nghĩa tình huynh đệ Phan Sinh giờ như trôi tuột vào cõi hư vô, nỗi thương đau níu kéo trong tâm hồn làm lòng tôi da diết.

            Ai cũng có một thời để sống, để yêu, để nhớ thương, để hy sinh, và để chết; Vậy, những ai đang sống, xin hãy sống cho trọn vẹn những giây phút hiện tại; Hãy làm, hãy nói, hãy phục vụ, hãy yêu thương bằng hết con tim. Hôm nay còn gặp được nhau là niềm hạnh phúc, hãy tôn trọng nhau, hãy cho nhau những chân tình thương mến, hãy trao tặng nhau niềm vui, tiếng cười, hãy nghĩ tốt cho nhau để khi chia lìa ta không hối tiếc, ray rức và để lại những hình ảnh đẹp về nhau mãi mãi. Vâng! cuộc sống ở cõi đời tạm này rất ngắn ngủi; nếu hôm nay chúng ta không thể yêu mến nhau thì ngày mai nơi Vương Quốc Tình Yêu làm sao chúng ta có thể nhìn mặt nhau và sống chung với nhau đến muôn đời được nhỉ?

Mùa Chay 2009

T.MK

            Khi màu tím phủ ngập trong nhà thờ, những Bài Đọc, những bài thánh ca như thúc giục, gọi mời mọi người hãy hoán cải, thì người Kitô Hữu nào cũng biết đã vào mùa Chay, mùa sám hối, mùa kiểm điểm lại con người của mình, mùa cố gắng canh tân tinh thần để đời sống hoàn thiện hơn trước mặt Thiên Chúa… thì trong tôi lại thoáng chút bâng khuâng nhớ lại kỷ niệm của một thời xưa cũ.

            Thuở ấy tôi còn quá trẻ, chỉ thích sôi nổi, ồn ào, vui nhộn, cả ngày chỉ thích đạp xe long ngong ngoài phố, nói chuyện phím với bạn bè mỗi khi rãnh rỗi hơn là ngồi một mình trầm lắng để nghĩ suy chuyện mình và chuyện người; lại càng ngại ngùng hơn khi phải ngồi yên một chổ để suy niệm Lời Chúa cho tâm hồn được lớn lên.

            Sáng chủ nhật thứ nhất Mùa Chay, tan lễ nhất, cả bọn chúng tôi, đứa trốn dạy giáo lý, đứa trốn giữ xe, giữ trật tự, đứa nghĩ hát lễ nhì, rủ nhau ra bờ sông ăn sáng và tán gẫu. Quê tôi có nhiều giòng sông, mỗi giòng sông một vẻ nhưng cùng chung một con nước lớn ròng, cùng chuyên chở bao người, bao đò ghe xuôi ngược ngày đêm, cùng mang phù sa phủ khắp bụi bờ mỗi khi mùa lũ về. Ngồi bên bờ sông với bạn bè để ngắm sông, hóng mát là một niềm vui, hạnh phúc của chúng tôi.

            Buổi sớm, mặt trời đã lên cao nhưng ánh nắng vẫn cố tình lẫn trốn sau những áng mây làm bầu trời thật dễ thương, không khí thật lành mạnh, gió sông thổi vào lồng lộng mát rượi thật dễ chịu làm cả bọn khoái chí, vừa đạp xe vừa râm ran bàn tính “kế hoạch” cho buổi sáng. Khi đến nơi cả bọn tiu nghĩu vì địa điểm của chúng tôi chọn đã bị nhóm người khác “xí” mất rồi! Nhưng cũng may là nhóm người đó không lạ lắm, họ là những người ở họ đạo gần bên, chúng tôi nhanh chóng làm thân và thế là ai cũng vui vì có thêm bạn; Tình yêu của tôi cũng bắt đầu từ đó!

            Sau buổi gặp gỡ của ngày hôm ấy, tôi có những buổi dạo phố riêng, những lần ngắm sông riêng với người bạn mới quen, và theo thời gian, ngắm sông đã trở thành những giờ phút riêng tư rât vui, rất thiêng liêng, rất quý giá của chúng tôi, và cũng như bao người khác, chúng tôi cũng sắp đặt cho mình một tương lai…

            Một hôm, ngồi bên bờ sông, anh nói với tôi: “Anh muốn trở thành một linh mục, hãy cầu nguyện cho anh”, tôi bàng hoàng, ngẩn ngơ trước ý muốn của anh, và tôi chỉ biết im lặng.

            Rồi một sáng, cũng bên bờ sông ấy, tôi nói lời tạm biệt anh; Tuy miệng nói lời tạm biệt nhưng trong lòng tôi thì thầm hai tiếng vĩnh biệt, vĩnh biệt một tình yêu. Ngày anh đi, tôi tiễn anh đến cổng Tòa Giám Mục, chúng tôi chào nhau bằng cái nhìn sâu thẳm, tôi hiểu cái nhìn của anh muốn nói gì với tôi, và chúng tôi chia tay. Anh quay lưng bước nhanh qua cánh cửa sắt lạnh lùng để bắt đầu một cuộc đời chiêm niệm; Tôi lặng lẽ quay lưng, đạp xe về giữa lòng đời xuôi ngược, lòng thì thầm mong anh được bình an sống trọn với đời tận hiến.

            Chuyện đã qua lâu lắm rồi, người bạn ấy giờ đây đã là một linh mục chững chạc với mái tóc đã điểm sương và đang phục vụ ở một nơi xa lắc lơ nào đó mà tôi cũng chẳng biết và tuy ít liên lạc với nhau nhưng chúng tôi vẫn luôn cầu nguyện cho nhau biết sống sao cho trọn ơn gọi và lý tưởng mà mỗi người đã chọn.

            Có người biết chuyện đã cho rằng tôi thật can đảm và cao thượng; Không đâu! Tôi không can đảm như mọi người nghĩ. Để nói lên tiếng “xin vâng” với anh, tôi đã phải cầu nguyện liên lỉ, phải chiến đấu quyết liệt với bản thân, đã khóc thật nhiều cho cuộc tình không đoạn kết của mình, đã chịu nhiều vằn vặt của bản thân, cấu xé của trái tim. Tôi nghĩ rằng, khi anh chọn đời tu trì là anh đã tìm được hạnh phúc mới, hạnh phúc thật, một hạnh phúc mà không bao giờ bị tan vỡ hay mất đi, bởi hạnh phúc ấy là chính Thiên Chúa ban tặng, Thiên Chúa quá yêu anh, Người ưu ái chọn anh vào hàng Dân Riêng của Người, và Giáo Hội sẽ có thêm một thợ gặt tài đức, khôn ngoan, nhiệt thành tiến vào cánh đồng nhân loại.

            Còn tôi, khi yêu là phải làm cho người mình yêu được hạnh phúc; hay nói khác đi, hạnh phúc của người mình yêu chính là hạnh phúc của riêng mình. Và cho dù tôi có yêu mãnh liệt hay tha thiết đến sâu thẳm đến đâu đi nữa, thì trong cuộc tình ấy phải có sự tự do, và có sự tôn trọng nhau, bởi vì ai cũng cần một khoảng trời riêng tư cho mình. Đòi hỏi, ép buộc hay ra lệnh thì không thể gọi là tình yêu vì như Thiên Chúa là Đấng rất mực yêu thương chúng ta nhưng Người vẫn tôn trọng chúng ta, Người cho chúng ta được tự do từ chối hay đón nhận ơn Người.

            Nhiều năm đã qua, bao Mùa Chay đã đến rồi đi như thời gian đã cuốn trôi thật xa những vùng kỷ niệm; lòng người, tình người đã về những đâu đâu, nhưng giòng sông quê tôi vẫn hiền hòa xuôi chảy, hiền hòa như tấm lòng của Chúa dành cho con người. Sông có khi vơi có khi đầy, nhưng tình yêu Thiên Chúa không bao giờ cạn; Tôi và anh mỗi người có một con đường, nhưng chúng tôi đang bước đi trong hạnh phúc, hạnh phúc trong tình yêu Thiên Chúa Tình Yêu.

TCT